An Cultúr Cealaitheach

 

Cancelled”.  Is phrása coitianta é a cloiseamar arís agus arís eile. Eitilt míchomporach? Cuir Ryanair ar ceal. Seachadadh déanach ó Boohoo? #Cancelled. 

Uaireanta, cuireann daoine béim ar rudaí amadacha agus de bharr sin tá sé deacair idirdhealú a dhéanamh idir na rudaí seafóideach atá ar ceal agus an milleán agus na heachtraí uafásach atá ar siúl in ár tscochaí.

 

Bíonn an ainm Liam Neeson agus an phrása #Cancelled le feiceáil ar gach súiomh soisiálta faoi láthair. Tá a ainm ceangailte anois le ciníochas, le dubhfuath, le rudaí gránna anois. Bhí sé ag caint faoi am dorcha in a shaol chun a scannán nua “Cold Pursuit” a chur cun cinn. Tá eilimintí den scéal bunaithe ar instinntí príomhúla, rud a dhéanamh le tréan díoltais. Nuair a chuala Neeson faoin éigean a chara, tháining fear air.  Scanraidh a ghráin príomhúla é mar bhí sé ag iarraidh duine a mharú. Bhí sé ag iarraidh “black bastard” a mharú.

“What colour were they? She said it was a black person.”

…I went up and down areas with a cosh, hoping I’d be approached by somebody – I’m ashamed to say that – and I did it for maybe a week, hoping some ‘black bastard’ would come out of a pub and have a go at me about something, you know? So that I could … kill him.”

 

Bhí Neeson agus a ghníomhartha i mbeal an phobail agus i lámha na meáin. Scríobh daoine ar líne go raibh Neeson #Cancelled. Bhí air agallamh le Stephen Colbert a chur ar ceal. Bhí lucht leannúna don scannáin “Men in Black” ag iarraidh bata agus bóthair a thabhairt dó. Chuaigh Neeson ar “Good Morning America” chun a hainm a ghlanadh.

“And at that time, even though this was nearly 40 years ago, I didn’t think about all that, all those things surprised me. But it was primal hatred, I guess that really, really shocked me. When I eventually came down to earth and saw what I was doing: going out looking for a fight.”

Ghlac sé an milleán agus chriochnaigh sé ar fhocal scoir.

“Violence breeds violence. Bigotry breeds bigotry.” Da mbéadh an duine ó Sasana, bheadh sé ag iarraidh duine ó Sasana a mharú- Ní raibh sé ag diriú isteach ar cine amhain, bhí sé ag smaoineamh ar an choir uafásach, agus an choir uafásach amháin.

“If she had said an Irish, or a Scot, or a Brit, or a Lithuanian, I know I would’ve felt the same effect. I was trying to… stand up for my dear friend in this terrible medieval fashion.”

Bhí an iar-peileadóir John Barnes ag iarraidh cruachás an aisteoir a mhiniú:

“We all discriminate and we have to admit it. Why I’m happy to say that I discriminate unconsciously is because the environment that I’ve been brought up in shows me that and continues to show me that. You read newspapers every day and you hear about Muslim terrorists and Nigerian gangs, and that gives you a negative of not just terrorists and conmen of gangs, but also of Nigerians and Muslims. And this is the influence that society has on us, we can’t help the way that we have been brought up. The enemy at that particular time happened to be black, but equally could have been English and he would have wanted to kill any Englishman.”

Tá sé deacair bearna a tharraingt idir ealaín agus ealaíntear, idir údar agus leabhar, idir aisteoir agus scannán. Sna laethanta seo tá sé i bhfad níos deacaire. Tá cuntas Twitter ag gach aisteor, peileadoir, chuile scríobhneoir. Fadó, ní raibh údar an leanhair aon rud ach ainm ar chlúdach. Níor ghlac siad aon pháírt i do shaol. D’eist muid leis an gceoil nó d’fhéach muid ar an scánnain agus chuaigh an t-am ar aghaidh. Anois, cloiseamar faoin easpa leithris in Hogwarts roimh an 18ú haois. Ní bhíonn siad ina strainséirí anois. Ar líne- tá siad cosúil leis ár gcairde, ár gclann. Tá gach botún, gach abairt scríofa ar líne. Is é seo, cúis mór ceangailte leis an gcultúr cealaigh atá le feiceáil sna laethanta sin.

Is scáthan íontach iad na hOscars. Feicimid na hathruithe in ár tsochaí. Ní raibh aon láithreoir ag na hOscars i mbliana. Fuair Kevin Harte bata agus bóthar ón Academy agus bhí sé fíor deacair duine eile a fháil gan aon conspóid, duine nach bhfuil #cancelled.

Tá baol ag baint leis an gcultúr cealaigh seo. Déanann daoine rudaí uafásach. Bhí Chris Brown sa phriosún.. Ach tá sé deacair an difriócht a fheiceáil idir na daoine atá #cancelled mar chuid den fheiniméan seo agus na coirpigh aitheanta atá #cancelled. I Ré na Nua Teicneolaíocht déanann muid dearmad faoin phrása “innocent until proving guilty”.

 

Nuair a smaoinaíonn daoine ar chultúr cealaigh- smaoiníonn siad láithreach ar réaltaí Youtube. Bhí Logan Paul #cancelled nuair a chuir sé fiseán ar an suíomh. Bhí fear márbh sa chúlra den fhiséan. Chuir sé a lámh in a bhás féin.

Ar an lámh eile bíonn Pewdipie I mbéal an phobail leis a ghreann dubh agus jócanna gárbha.

Ach, baineann sé sult as an chultúr cealaigh. Úsaideann sé é chun fiséan a chruthú. Bíonn sé ag éileamh an chuid airgead de bharr. Bhí tuariscí ar líne go thaobhaigh sé leis na Naitsithe. Ach, ghlac sé an chaineadh agus d’úsaid sé é chun ábhar a chruthú.

Tá an ghluin nua páistí ag fás aníos ar líne. Bíonn siad ar a nguthán pócaí ag féachaint ar an fhuilibiliú ag baint le cultúr cealaigh agus bhfeidir beidh muid ag féachaint ar na cásanna ag baint leis as seo amach.

 

Le Róisín Ní Chuillinn

Image Credit: